تأثیر مسئولیت پذیري اجتماعی شرکت بر کیفیت گزارشگري مالی

Want create site? Find Free WordPress Themes and plugins.

چکیده

هدف از انجام این پژوهش تعیین تأثیر مسئولیت پذیري اجتماعی شرکت بر میزان محافظه کاري و کیفیت اقلام تعهدي است. در این پژوهش از روش سالوسکی و زولچ ( ۲۰۱۲ ) براي تجزیه و تحلیل موضوع بر روي ۶۹ شرکت از شرکت هاي پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران که حایز شرایط ذکر شده براي دوره یک ساله ۱۳۹۰ بودند، استفاده شد. مسئولیت پذیري اجتماعی شرکت ها از طریق پرسشنامه هایی که حاوي ۵۳ سوال در زمینه مسئولیت پذیري اجتماعی شرکت نسبت به مشتریان، کارکنان، محیط زیست و نهادهاي موجود در جامعه است، اندازه گیري شد. جهت تحلیل دادهها از آزمون همبستگی و رگرسیون و نرم افزار ايویوز استفاده شد. نتایج پژوهش بیانگر این مطلب است که، بین مسئولیت پذیري اجتماعی شرکت و میزان محافظه کاري رابطه معنا داري وجود ندارد. همچنین بین مسئولیت پذیري اجتماعی شرکت و کیفیت اقلام تعهدي نیز رابطه معنا داري یافت نشد. یافته هاي این پژوهش ممکن است درك کلی از مسئولیت پذیري اجتماعی را تغییر دهد چرا که روند رو به رشد مسئولیت پذیري اجتماعی در شرکت ها لزوماً منجر به تغییرات واقعی در شرکت ها نمی شود.

واژه هاي کلیدي: مسئولیت پذیري اجتماعی شرکت، کیفیت گزارشگري مالی، محافظه کاري، کیفیت اقلام تعهدي

کیفیت گزارشگري مالی بیانگر دقت و صحت گزارش هاي مالی در بیان اطلاعات مربوط به عملیات شرکت، خصوصاً جریان هاي نقد مورد انتظار، به منظور آگاه کردن سرمایه گذاران،(FASB) است. طبق بیانیه مفهومی شماره یک هیئت استانداردهاي حسابداري مالی گزارشگري مالی باید اطلاعات سودمندي فراهم کند که سرمایه گذاران بالفعل و بالقوه را در انجام تصمیم گیري هاي منطقی یاري رساند. میزان محافظه کاري در تهیه گزارشهاي مالی و یا میزان کیفیت اقلام تعهدي ارائه شده در این گزارشها معیارهایی هستند که از طریق آنها می توان کیفیت گزارشگري مالی را اندازه گیري کرد.

محافظه کاري یکی از ویژگی هاي گزارشگري مالی است که عبارت است از: استفاده درجه بالاتر تأییدپذیري براي شناسایی و ثبت سودها و اخبار خوشایند و در مقابل استفاده از درجه پایین تر تأییدپذیري براي شناسایی و ثبت زیان ها و اخبار ناخوشایند . بنا بر نظریه عدم قطعیت، اصولاٌ عدم قطعیت در ذات و طبیعت وقایع وجود دارد. حسابداري و گزارشگري مالی نیز از این قاعده مستثنی نیست. اصل محافظه کاري یا احتیاط، از اولین و اصلی ترین راههاي مواجهه با ابهام موجود در تراکنش و رویدادهاي واحد اقتصادي است .

اقلام تعهدي به عنوان تفاوت بین سود حسابداري و جریان وجه نقد تعریف شده است. جریان وجه نقد، اصلی ترین عنصري است که سرمایه گذاران به آن ارزش می دهند و با توجه به آن، کیفیت اقلام تعهدي مرتبط با سود حسابداري را شناسایی می کنند. در واقع می توان براي سرمایه گذاران، کیفیت اقلام تعهدي را درجه نزدیکی سود شرکت با میزان جریان هاي نقدي ایجاد شده تعریف کرد. رابطه بین کیفیت گزارشگري مالی و ویژگی هاي شرکت، موضوع مورد سؤال است تا با استفاده از آن بهتر بتوان راجع به کیفیت گزارشهاي مالی قضاوتکرد.

در سالهاي اخیر این نظریه مطرح است که کسب و کار نباید صرفاً منجر به کسب سود و افزایش ثروت سهام داران شود بلکه باید مسئولیت هایی در قبال کارکنان، محیط زیست و جامعه بپذیرد. این نظریه تحت عنوان مسئولیت اجتماعی شرکت به یکی از ویژگی هاي شرکت ها تبدیل شده است. مسئولیت اجتماعی بنگاه ها برآیند چهار مؤلفۀ مسئولیت اقتصادي، مسئولیت قانونی، مسئولیت اخلاقی، مسئولیت هاي بشردوستانه است . کمیسیون اروپا، مسئولیت اجتماعی شرکتها را مفهومی می داند که علاوه بر گزارشگري فعالیتهاي تجاري، موضوعاتی مثل مسائل زیست محیطی و گزارشگري اجتماعی و تعاملات شرکتبا با ذي نفعان متعدد را شامل می شود . براي جمع بندي، می توان مسئولیت اجتماعی شرکت ها را چنین تعریف کرد: مسئولیت اجتماعی شرکت عبارت است از الزام به پاسخگویی و ارضاي توقعات گروه هاي ذي نفع خارجی اعم از مشتریان، تأمین کنندگان، توزیع کنندگان، پاسداران محیط زیست و اهالی محل فعالیت واحد تولیدي یا خدماتی همراه با حفظ منافع گروه هاي ذي نفع داخلی اعم از مالکان یا سهام داران و کارکنان واحد.

نمونه هاي مزایاي مستقیم ناشی از مسئولیت اجتماعی براي سازمان شامل: افزایش ارزش تجاري، نشان تجاري، دسترسی بیشتر به منابع مالی، نیروي کار سالم تر و ایمن تر، مدیریت ریسک و نظارت مؤثرتر بر امور سازمان، کارکنان مشتاق، وفاداري مشتري، ارتقاي اعتماد و اطمینان طرفهاي ذي نفع، تقویت وجهه عمومی است.

همان طور که از تعاریف بالا راجع به مسئولیت اجتماعی شرکت بر می آید یکی از وظایف شرکت ها در حیطه مسئولیت اجتماعی کمک به بهبود وضعیت اقتصادي و رفاه جامعه است و از طرفی گزارشگري مالی نیز با هدف ارائه اطلاعات صحیح براي تصمیم گیري درست مالی و در نتیجه رشد اقتصادي انجام می شود. این پژوهش بررسی می کند که آیا ارتقاء مسئولیت اجتماعی در شرکتها به عنوان یک ویژگی شرکت، کیفیت گزارشهاي مالی آنها را بهبود می بخشد یا خیر؟

پیشینۀ پژوهش

سالوسکی و زولچ ۲۰۱۲ در پژوهشی با عنوان تأثیر مسئولیت اجتماعی شرکت بر کیفیت گزارشگري مالی به بررسی رابطه بین مسئولیت اجتماعی شرکت و میزان مدیریت سود، میزان محافظه کاري حسابداري و کیفیت اقلام تعهدي به عنوان سه معیار کیفیت گزارشگري مالیپرداختند. آنها تحقیق خود را بر روي ۹۰ شرکت بزرگ اروپایی در طی دوره زمانی ۲۰۰۴ الی۲۰۱۱ انجام دادند. در این پژوهش از تعریف کارول براي مسئولیت اجتماعی بطور گستردهاستفاده شده است و مسئولیت اجتماعی شرکت شامل چهار بعد مسئولیت اقتصادي سودآور، مسئولیت قانونی، مسئولیت اخلاقی و مسئولیت بشردوستانه می باشد. نتایج تحقیق آنها نشان داد که مسئولیت اجتماعی شرکت با میزان مدیریت سود رابطه مثبت دارد. مسئولیت اجتماعی شرکت با میزان محافظه کاري رابطه منفی دارد. یعنی شرکت ها با میزان مسئولیت اجتماعی بالاتر بیشتر احتمال داردکه به مدیریت سود بپردازند و نیز خبرهاي بد را کمتر به موقع گزارش کنند.

کیم و همکاران ۲۰۱۲ در پژوهشی با عنوان آیا کیفیت سود با مسئولیت اجتماعیشرکت در ارتباط است؟ به بررسی این موضوع پرداختند که آیا شرکتهاي داراي مسئولیت اجتماعی در گزارشگري مالی خود متفاوت از سایر شرکت ها رفتار می کنند یا خیر؟ یافته هاي پژوهش آنها نشان داد که شرکت هاي داراي مسئولیت اجتماعی کمتر احتمال دارد که:

۱) بهمدیریت سود از طریق اقلام تعهدي اختیاري بپردازند.

۲) فعالیت هاي عملیاتی واقعی شرکت رادر آینده قرار (SEC) دستکاري کنند.

۳) موضوع رسیدگی کمیسیون بازار و اوراق بهادار گیرند.

چوی و پی ۲۰۱۱ در تحقیقی با عنوان اخلاق کسب و کار و کیفیت گزارشگري مالی به بررسی رابطه بین مسئولیت اجتماعی شرکت (CSR) و کیفیت گزارشگري مالی در کره جنوبی پرداختند. آنها به این نتیجه رسیدند که شرکت ها با سطح بالاتري از تعهد اخلاقی (اغلب مترادف با CSR درنظر گرفته می شود) داراي مدیریت سود کمتر، گزارش سود محافظه کارانه تر و جریان نقد قابل پیش بینی تري هستند .

هنگ و اندرسون۲۰۱۱ در تحقیقی با عنوان ارتباط بین مسئولیت اجتماعی شرکتی و مدیریت سود به بررسی ارتباط بین مسئولیت اجتماعی شرکت و مدیریت سود پرداختند. نتایج آنها نشان داد که شرکت هایی که مسئولیت اجتماعی بیشتري دارند از کیفیت اقلام تعهدي بالاتري برخوردارند و مدیریت سود کمتري انجام می دهند .

عرب صالحی و همکاران ( ۱۳۹۲ ) در پژوهشی با عنوان رابطه مسئولیت اجتماعی با عملکرد مالی شرکت هاي پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران به بررسی رابطه بین مسئولیت اجتماعی و عملکرد مالی شرکت هاي پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران پرداختند. در این پژوهش از اطلاعات ۵۹ شرکت در طول سال هاي ۱۳۸۵-۱۳۸۹ استفاده شده است. نتایج پژوهش آنها نشان می دهد که عملکرد مالی با مسئولیت اجتماعی شرکت نسبت به مشتریان و نهادهاي موجود در جامعه ارتباط دارد. ولی عملکرد مالی با مسئولیت اجتماعی شرکت نسبت به کارکنان و محیط زیست رابطه معناداري ندارد.

جبار زاده کنگرلوئی و بایزیدي ( ۱۳۹۰ ) در پژوهشی با عنوان بررسی رابطه بین جهت گیري هاي اخلاقی، تعهدات حرفه اي و منافع فردي با محافظه کاري شرکت هاي پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران به بررسی رابطه بین برخی از مؤلفه هاي اخلاقی از قبیل جهت گیري هاي اخلاقی، تعهدات حرفه اي و منافع فردي با محافظه کاري شرکت هاي پذیرفته شده در بورس پرداختند. در این پژوهش، تعداد ۱۱۵ شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در دوره زمانی ۱۳۸۱-۱۳۸۷ بررسی شده است. نتایج حاصل از این تحقیق نشان میدهد که تنها رابطه بین منافع فردي و محافظه کاري مثبت و معنی دار است و بقیه متغیر ها رابطهمعنی داري با محافظه کاري ندارند.

روش پژوهش

پژوهش حاضر از لحاظ هدف جزء پژوهش هاي بنیادي تجربی و از لحاظ ماهیت و روش جزء پژوهش هاي همبستگی است. به منظور آزمون فرضیه هاي پژوهشاز روش رگرسیون استفاده شده و آزمون هاي پیش فرض استفاده از مدل رگرسیون شامل، آزمون دوربین – واتسون جهت بررسی نبود خود همبستگی در نتایج مدل رگرسیونی فرضیه ها و آزمون وایت جهت بررسی همسانی واریانس باقیمانده ها به کار برده شده است. در این پژوهش داده ها از نوع مقطعی می باشد. در بخش کتاب شناسی پژوهش به منظور جمع آوري اطلاعات از روش کتابخانه اي و به منظور جمع آوري اطلاعات در زمینه مسئولیت پذیري اجتماعی شرکت از پرسشنامه استفاده شده است این پرسشنامه از چهار بخش تشکیل شده است که هر بخش حاوي یکسري سؤالات با جواب بلی -خیر، در زمینه فعالیت هاي اجتماعی شرکت در ارتباط با مشتریان، کارکنان، محیط زیست و نهادهاي موجود در جامعه می باشد. براي گرد آوري داده هاي مربوط به کیفیت گزارشگري مالی، از روشاسناد کاوي استفاده شده است. داده هاي مورد نیاز از وب گاه هاي تخصصی و بانک هاي اطلاعاتی از جمله تدبیر پرداز و آرشیوهاي الکترونیکی سازمان بورس اوراق بهادارجمع آوري شد. جهت آماده سازي اطلاعات گردآوري شده از نرم افزار اکسل و براي آزمون فرضیه ها از نرم افزار اي ویوز استفاده شدهاست. در این پژوهش براي تحلیل و آزمون فرضیه هاي پژوهش از آزمون هاي تی، آماره اف و ضریب تعیین رگرسیون استفاده شده است.

جامعه و نمونۀ آماري

جامعه آماري این پژوهش کلیه شرکت هاي پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران است که از کلیه ویژگی ها و شرایط زیر برخوردار باشند:

۱٫ این شرکتها باید قبل از سال ۱۳۸۸ در بورس اوراق بهادار تهران پذیرفته شده باشند وتا پایان سال ۱۳۹۰ خارج نشده باشند.

۲٫ به لحاظ افزایش قابلیت مقایسه، دوره مالی آنها پایان اسفند ماه باشد.

۳٫ شرکت جزء شرکت هاي سرمایه گذاري و واسطه گري مالی نباشد.

۴٫ کلیه اطلاعات مورد نیاز آنها قابل دسترس و در اختیار باشد.

با توجه به محدودیت هاي فوق، براي ۱۷۰ شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار، پرسشنامه تهیه و ارسال شد. پس از گذشت تقریبا چهار ماه از ارسال پرسشنامه به شیوه هاي مختلف از قبیل فاکس ، ایمیل و تماس تلفنی، تنها ۶۹ پرسشنامه تکمیل شده در اختیار محقق قرار گرفت و تجزیه و تحلیل پژوهش بر روي این تعداد شرکت انجام شد. قلمرو زمانی پژوهش سال ۱۳۹۰ است.

فرضیه هاي پژوهش

فرضیه اول: بین مسئولیت پذیري اجتماعی شرکت و میزان محافظه کاري رابطه معنی داري وجود دارد.

فرضیه دوم: بین مسئولیت پذیري اجتماعی شرکت و کیفیت اقلام تعهدي رابطه معنی داري وجود دارد.

منبع : انجمن حسابداران ایران

Did you find apk for android? You can find new Free Android Games and apps.