فرهنگ مالياتي و ارتقاء آن از طريق نگرش سيستمي

Want create site? Find Free WordPress Themes and plugins.

ماليات ابزار بسيار موثري است که با بکاربستن آن مي توان تحولات اساسي در شئون مختلف زندگي اقتصادي و اجتماعي بوجود آورد، در حقيقت مي توان گفت پيشرفت اقتصادي کشورها وابستگي زيادي به برنامه هاي مالياتي آنها داشته. زيرا درآمدهاي مالياتي مطمئن ترين و سالم ترين نوع درآمد براي دولت ها به حساب مي آيد. به عبارت ديگر وصول ماليات از طرف دولت و پرداخت آن از سوي مردم يک همياري و همکاري متقابل و مشترک را طلب مي کند که در تامين هزينه هاي عمومي و نيازهاي اجتماعي بسيار تاثيرگذار است. همچنين عدم کارائي سيستم پول آفريني و استقراض و بي ثباتي در درآمدهاي خالصه و ناکافي بودن اين گونه درآمدها و نيز افزايش روزافزون هزينه هاي دولتي و در کنار آن کاهش ذخائر و منابع، موجب توجه هر چه بيشتر دولتها به درآمدهاي ناشي از ماليات گرديده است. ضمناً علاوه برموارد فوق ماليات مي تواند اثرات زيادي بر ثبات اقتصادي، تخصيص منابع و توزيع درآمد نيز داشته باشد.

امروزه در اکثر کشورهاي جهان درآمدهاي مالياتي مهمترين منبع تامين مالي دولت ها محسوب مي گردد، در حالي که درگذشته اي نه چندان دور در کشور ما بدليل اتکاي بيش از حد به درآمدهاي نفتي، درآمدهاي مالياتي تنها مبلغ ناچيزي را به خود اختصاص داده بود. بررسيها و مطالعات صورت گرفته نشان مي دهد که مهمترين چالش پيش روي نظام مالياتي کشور، مسئله فرهنگ مالياتي است. دستگاه مالياتي کشور بايد براي فرهنگسازي و نهادينه کردن ارزشها و باورهاي مناسب مالياتي، برنامه ريزي کند. شهروندان کشورهاي پيشرفته بدليل اعتقادي که به نقش ماليات در تامين رفاه عمومي و ارتقاء شاخص هاي اقتصادي کشورهاي خويش دارند، پرداخت ماليات به دولت را يکي از مهمترين وظايف ملي خودمي دانند اين در حالي است که در کشورهاي در حال توسعه به دليل ضعف فرهنگ مالياتي و پيچيده بودن قوانين و مقررات و ساير مسائل، نظام مالياتي از کارائي بالائي برخوردار نمي باشد.

معمولاً براي برنامه ريزي و اصلاح هر موضوع و پديده اي ابتدا بايد موقعيت و شرايط آن مورد ارزيابي قرار گرفته و سپس تجزيه و تحليل بر روي آن انجام گيرد.

در حال حاضر در کشور ما ماليات به دليل نقش چشمگير آن در تامين هزينه هاي دولت و مهمتر از همه کمک به عدم اتلاف انرژي هائي مانند نفت و گاز، مورد توجه خاصي قرار گرفته است. بنابراين بايد دولت در زمينه افزايش درآمد خود از طريق اخذ ماليات سرمايه گذاري کند. بدين ترتيب که ضمن آنکه موديان را به پرداخت ماليات تشويق و ترغيب نموده، در عين حال نيز بايد راههاي وصول ماليات را هم منطقي و تسهيل نمايد.

در خصوص توجيه موديان و اينکه بايد با رضايت ماليات را پرداخت نمايند مساله اي است که کاملاً به موضوع فرهنگ سازي مربوط مي شود. فرهنگ سازي مقوله اي است که عمدتاً از طريق رسانه هاي جمعي صورت مي گيرد. به منظور برنامه ريزي در اين زمينه ابتدا بايد درک درستي از شرايط داشت تا بتوان موقعيت کنوني را بخوبي تشريح نمود. براي مثال اگر بخواهيم فرهنگ سازي و برنامه ريزي درست در امر ماليات انجام دهيم بايد بدانيم ذهنيت افراد جامعه نسبت به ماليات در چه مرحله اي است به ديگر سخن انگاره هاي منفي يا مثبت نسبت به پرداخت ماليات در جامعه چگونه است؟

منظور از انگاره هاي ذهني، پنداشتهاي قالبي کوتاه و همگون از گروهها، جوامع، پديده هاي اجتماعي و … مي باشند که بر اساس برخي پيش ذهنيتهاي قبلي ساخته شده اند. در واقع اگر شخص در فرهنگي رشد نمايد که فضاي فرهنگي آن نگاهي مثبت نسبت به ماليات نداشته و مفهوم ماليات به گونه اي در آن فضا طرح گرديده که تاثيري مثبت در بين مردم و ذهنيت آنها نداشته باشد اين شخص با فرهنگ بي اعتمادي رشد پيدا نموده و فرار از ماليات براي او به عنوان يک ارزش تلقي مي گردد. ناگفته نماند که در همين مرحله، مشکل خود را نشان داده و ما در واقع با افرادي مواجه هستيم که ماليات در فرهنگشان از جايگاه بالايي برخوردار نيست.

گفتني است مشکل مقوله فرهنگ مالياتي دقيقاً در همين جا است. بدين معني که ضعف فرهنگ مالياتي در کشور، خود معلول علت يا بهتر بگوييم معلول مسئله ديگري بوده که در واقع علت تمام مشکلات مالياتي است و اگر نتوانيم به اين مسئله پاسخ دهيم شايد فقط بتوان با روشها و راهکارهاي مقطعي، کمي از بار هزينه اي ناشي از عدم وصول ماليات و نيز هزينه هاي پنهان آن کاست اما يقيناً مشکل کماکان پا برجا خواهد بود.

سئوالي که تاکنون از پاسخ به آن عاجز مانده ايم اين است که چرا بايد ماليات بدهيم؟ سوالي بسيار ساده که بارها آن را شنيده ايم و در مباحث نظري و کنفرانس ها ساعتها مي توانيم به آن جواب بدهيم و براي پرداخت ماليات دلائل کاملاً موجه بياوريم.

در واقع مسئله اين نيست که ندانيم چرا ماليات مي دهيم بلکه مشکل اين است که نتوانسته ايم براي مردم و موديان اين سوال را بصورت عيني تجسم کنيم. هنر اين است که اين سوال به يک فرهنگ عمومي تبديل شود و يکايک احاد جامعه نمودهاي عيني مالياتهائي را که مي پردازند مشاهده و حس کنند که مالياتهاي پرداختي به خودشان برمي گردد بعنوان مثال حتي خيلي از مردم نمي دانند که سازمان امور مالياتي کشور، فقط متولي وصول ماليات بوده و بخش اعظم و عمده مالياتها به زيرساختها و طرحهاي عمراني اختصاص داده مي شود. جالب تر اين است که بدانيم بحث فرهنگ مالياتي خود يکي از زيرساختارهاي پياده سازي سيستم و نگرش سيستمي است بنابراين تنها زماني مي توانيم ادعا کنيم که کلمه فرهنگ مالياتي در جامعه نهادينه شده و تمامي افراد با رضايت کامل و با صداقت ماليات مي پردازند که به آنها نشان داده شود، آثار واقعي ماليات آنها در کجا مصرف شده و تنها زماني مي توانيم بگوئيم که به سوال “چرا ماليات مي دهيم؟” پاسخ داده ايم که ديگر شخصي از خود يا از ديگران هيچ گاه اين سوال را نپرسد.

با توجه به مطالب مطرح شده مي توان دريافت که نکته مهم در بحث ماليات، تغيير نگرش به يک نگرش سيستمي و پياده سازي سيستم مهندسي مجدد بمنظور حل و کاهش مشکلات مالياتي مي باشد. ضمناً موديان و مردم بايد بتوانند اثر واقعي پرداخت ماليات خود را مشاهده کنند تا ديگر پرداخت ماليات تبديل به يک فرهنگ عمومي شود، زيرا در اينصورت مي توانيم از صرف هزينه ها و زماني که در حال هدر رفتن است جلوگيري کنيم و با اين کار مي توانيم هم از بار رواني دولت نسبت به عدم وصول ماليات و کاهش درآمدهاي مالياتي دولت بکاهيم و هم با بسط و گسترش اين فرهنگ عمومي به آباداني کشور کمک کنيم تا از اين طريق هم دولت نسبت به مالياتهاي وصولي رضايت کامل را داشته باشد و هم مردم نسبت به پرداخت آن با اطمينان خاطر عمل کنند.

منبع : سازمان امور مالیاتی کشور

Did you find apk for android? You can find new Free Android Games and apps.