ماليات، ابزاري کارآمد در برقراري عدالت اجتماعي

Want create site? Find Free WordPress Themes and plugins.

يکي از مهم‌ترين هدف‌هاي وصول ماليات ، اصل تعديل ثروت و عدالت اجتماعي است. در اصطلاح علم اقتصاد، ماليات عبارتست از بخشي از درآمد و ثروت که توسط دولت از اشخاص حقيقي و حقوقي اخذ مي‌شود.

ماليات در تاريخ با تشکيل حکومت هاعجين بوده است. ماليات در طول تاريخ کشورها و دولت ها وجود داشته؛ اما نحوه¬ي وصول آن تغيير مي‌کرده است که در گذشته مقدار آن بسته به اراده حاکمان تعيين مي‌شده است.

ليکن امروزه ماليات براساس قانون اخذ مي گردد. در نظام مقدس جمهوري اسلامي نيز ماليات براساس قانون اخذ مي شود و همانگونه که در اصل ۵۱ قانون اساسي تصريح گرديده که هيچ نوع مالياتي اخذ نمي گردد مگر به موجب قانون . يکي از مهم‌ترين، بزرگترين و غير قابل انکارترين سازمان‌ها در جهان امروز، دولت‌ها هستند. دولت‌ها وظايف مهمي چون تأمين امنيت، آموزش، بهداشت و دادرسي را بر عهده دارند که اجراي تمامي اين وظايف احتياج به بودجه‌هاي کلان که در اکثر کشورها دارد؛ تأمين اين هزينه‌ها از طريق ماليات صورت مي‌پذيرد. به عنوان مثال ماليات در کشورهاي پيشرفته در سال ۱۹۹۶ از ۲۸٫۵ درصد در ژاپن تا ۵۶٫۶ درصد در سوئد در نوسان بوده است. ماليات‌ها عموماً از اهداف درآمدي، توزيعي، تثبيتي و تخصيصي برخوردارند که در ادامه به توضيح اجمالي موارد مذکور خواهيم پرداخت.

الف) اهداف درآمدي؛ به جهت ايجاد درآمد و تامين هزينه‌هاي مربوط به دولت؛ ب) اهداف توزيعي؛ در صورت کارآيي و کارآمد بودن نظام مالياتي، ماليات از صاحبان درآمد گرفته شده و براي حمايت از فقراء و کم‌درآمدها هزينه مي‌شود؛

ج) هدف‌گذاري تثبيتي؛ براي تثبيت نرخ تورم و يا کاهش آن استفاده مي‌شود. در صورت وجود تورم در جامعه، دولت مي‌تواند با افزايش ماليات بر مصرف، تقاضاي کل جامعه را کم کرده و باعث کاهش تورم گردد. و يا در حالت رکود اقتصادي در جامعه، با کاهش ماليات بر مصرف مردم را تشويق به خريد کالاها و خروج از رکود خواهد کرد.

د) اهداف تخصيصي؛ در اهداف تخصيصي دولت مي‌تواند با وضع ماليات مردم را نسبت به مصرف برخي کالاها جهت‌دهي کند. مثلا با افزايش ماليات بر مصرف کالاهاي زيان‌بخشي مثل سيگار، باعث کاستن از توليد و مصرف اين نوع کالاها خواهد شد.

اما يکي از مهمترين نقش هايي که ماليات علاوه بر تأثيرگذاري مستقيم در عرصه هاي اقتصادي دارد، اثرگذاري بر روي عوامل اجتماعي جامعه است.

امروزه دولتها براى ايجاد تعادل اقتصادى وظايف گوناگونى به عهده مى گيرند. بازارهاى اقتصادى را کنترل و قيمت ها را تعيين و کنترل مى کنند و بر توزيع درآمدها نظارت دارند. اما آنچه از همه اينها در تعادل اقتصادى و تامين عدالت اجتماعى نقش ويژه اى دارد ماليات است. ماليات دولت را قادر مى سازد که بر جريانات و مسائل اقتصادى کشور وافزايش درآمدها و ثروت ها نظارت و کنترل داشته واز رکود و فساد و کساد اقتصادي جلوگيرى کند.

البته روشن است در ميان انواع ماليات ها، ماليات هاى مستقيم از آنجا که اشخاص پرداخت کننده نمى توانند آنرا به ديگرى منتقل سازند اگر براساس درآمد تنظيم گردد مانع از تمرکز ثروت و اندوخته هاى سرسام آور خواهد بود. به اين جهت فاصله هاى طبقاتى را ترميم و يا تعديل مى کند واز طرف ديگر موجب رونق اقتصادى خواهد بود. در ميان مالياتها سيستم مالياتى تصاعدى موثرترين آن در مسائل اقتصادى مى باشد هم از جهت تامين نيازهاى دولت و هم از نظر نقش آن در تعديل درآمد.

به طور روشن ماليات مى تواند تقاضاى عمومى و همچنين قيمت کالاها را تغيير دهد زيرا ماليات در آمدها را پائين مى آورد و در نتيجه تقاضاى عمومى نسبت به کالاها و خدمات آن پائين خواهد آمد. از طرف ديگر با کاهش تقاضا (با فرض ثبوت ساير متغيرهاقيمت ها پائين مى آيند. ماليات‌‌ يک نوع هزينه اجتماعي است که شهروندان بابت اعمال وظايف حاکميتي به دولت مي‌‌‌پردازند و بدون شک هر چه آثار اين اعمال وظايف حاکميت نظير برقراري امنيت و رفاه اجتماعي، آموزش رايگان و… مشهودتر باشد شهروندان با طيب خاطر آنرا مي‌‌‌پردازند و در صورت‌‌‌ تغيير نکردن وضعيت معيشت زندگي و فقدان آثار اجتماعي ماليات‌‌، از پرداخت آن طفره خواهند رفت.لازم به ذکر است که ماليات در صورتي مي‌تواند مفيد باشد که از سه اصل کارآمدي، اقتصادي بودن و عادلانه بودن تبعيت کند در غير اينصورت نه تنها نمي‌تواند به اهداف خود برسد؛ بلکه مي‌تواند تأثيرات معکوس نيز بر اقتصاد بگذارد.

منبع : سازمان امور مالیاتی کشور

Did you find apk for android? You can find new Free Android Games and apps.